Perceelsregistratie: wat erin hoort en wat daarvan verplicht is

De naam stamt uit de tijd van de kaartenbak: voor elk perceel was er een kaart waarop de werkzaamheden van een jaar onder elkaar stonden. Het principe is gebleven. De perceelsregistratie ordent alles wat er op het land gebeurt per oppervlakte. Wie wil weten wat er twee jaar geleden op het perceel achter het erf stond of wanneer daar voor het laatst is gekalkt, kijkt op één plek.

Daarmee is de perceelsregistratie tweeërlei. Ze is een werkinstrument voor de planning, bijvoorbeeld van de vruchtwisseling of de bemesting van het volgende jaar. En ze is de plek waar de wettelijk vereiste registraties over gewasbescherming en bemesting ontstaan. Voor grasland en speciale teelten geldt hetzelfde; de term Ackerschlagkartei is alleen voor de akkerbouw gangbaar geworden.

Aan het begin staat het perceel zelf: de naam, de grootte en de ligging. In veel deelstaten hoort daar de identificatiecode van het veldblok bij, kort FLIK, waarin het perceel in de areaalaanvraag ligt. Daarmee kunnen perceelsregistratie en aanvraag later zonder te hoeven raden naast elkaar worden gelegd.

Daarna volgt wat er in het jaar op het perceel gebeurt, in de volgorde van het werk. Hoe nauwkeuriger elke invoer aan een perceel en een dag is gekoppeld, hoe makkelijker ze later als bewijs kan worden getoond. Een werkgang die alleen in de terminal van de trekker staat, ontbreekt in de perceelsregistratie.

Gewasbescherming. De EU-verordening over gewasbeschermingsmiddelen verplicht beroepsmatige gebruikers een register bij te houden van de gebruikte middelen: welk middel, wanneer, in welke hoeveelheid, op welke oppervlakte en in welk gewas. De registraties moeten meerdere jaren worden bewaard en op verzoek aan de bevoegde instantie worden getoond; volgens de Pflanzenschutzgesetz begint de termijn pas met het jaar dat op de registratie volgt. De bedrijfsleider vat de registraties voor de oppervlakten van zijn bedrijf samen en noemt daarbij bij elke toepassing wie die heeft uitgevoerd.

Een EU-uitvoeringsverordening legt de inhoud nader vast en eist dat elke toepassing onverwijld wordt geregistreerd en elektronisch in machineleesbare vorm wordt bijgehouden. Daartoe behoren onder meer het toelatingsnummer, de datum en, waar het ertoe doet, het starttijdstip, de behandelde oppervlakte en, voor zover aanwezig, de verwijzing naar het perceel uit de areaalaanvraag. In Duitsland staat de Pflanzenschutzgesetz beroepsmatige gebruikers voor een overgangsperiode nog registraties op papier toe; tot wanneer, staat in de gelinkte paragraaf. Daarna moet de registratie een gegevensrecord zijn dat een programma kan uitlezen.

Bemesting. De Düngeverordnung verlangt twee registraties. Voordat aanzienlijke hoeveelheden nutriënten worden uitgebracht, moet de bemestingsbehoefte worden bepaald en vastgelegd. Na elke bemestingsmaatregel moet binnen een korte termijn worden geregistreerd op welk perceel welk materiaal in welke hoeveelheid met hoeveel stikstof en fosfaat is uitgebracht. Beide registraties worden voor het bedrijf eenmaal per jaar samengevat. De verordening zondert enkele bedrijven en oppervlakten uit, bijvoorbeeld zeer kleine bedrijven; termijnen, uitzonderingen en bewaartermijn staan in de gelinkte paragraaf.

Conditionaliteit en areaalaanvraag. Wie directe betalingen ontvangt, moet op akkerland de norm over vruchtwisseling naleven, voor zover geen uitzondering geldt. Doorslaggevend is welke hoofdgewassen er in de voorgaande jaren op een oppervlakte stonden. Een aparte registratieplicht is dat niet. De teeltvolgorde per perceel is echter precies wat een perceelsregistratie sowieso vastlegt, en daarmee is de naleving aan te tonen. Meer daarover staat in het artikel over conditionaliteit en landschapselementen.

Een perceelsregistratie op papier werkt, zolang ze compleet is en wordt teruggevonden. Voor gewasbescherming eindigt die mogelijkheid met de overgangsregeling, en wie dan nog op papier werkt, moet elke toepassing bovendien elektronisch vastleggen.

Een tabel in Excel kost niets behalve tijd en is vrij in te richten. Ze is een gegevensrecord dat een programma kan uitlezen. Of het eigen sjabloon alle vereiste gegevens bevat, blijkt uit een vergelijking met de bijlage van de uitvoeringsverordening. Wat een tabel niet doet, is het verband leggen: ze controleert niet of een middel voor het gewas is toegelaten, of de bemesting bij de vastgestelde behoefte past en of hetzelfde gewas te vaak achter elkaar op een perceel staat. Die controle blijft handwerk.

Een digitale perceelsregistratie hangt oppervlakte, gewas, middel en persoon aan één handeling en kan bij het invoeren op fouten wijzen. Daar staat tegenover dat ze geld kost, moet worden ingericht en dat de gegevens bij een aanbieder staan. Let er daarom op dat de registraties altijd volledig te exporteren zijn. Wat er gebeurt als een programma wordt stopgezet, beschrijft het artikel over de overstap van 365FarmNet.

Begin met de percelen en gebruik daarvoor de geodata-export van uw eigen areaalaanvraag. De aanvraagprogramma's van de deelstaten bieden die aan, meestal als shapefile. De contouren en kenmerken daarin zijn dezelfde als die de overheid kent, en u hoeft geen grenzen opnieuw te tekenen.

Daarna voert u de gewassen van het lopende jaar in en, voor zover nodig voor de vruchtwisseling, de hoofdgewassen van de voorgaande jaren. De areaalaanvragen van de voorgaande jaren noemen daarvoor per perceel het aangemelde gebruik. Oudere registraties over gewasbescherming en bemesting hoeft u niet opnieuw te boeken. Ze blijven als documenten in het archief tot hun bewaartermijn is verstreken; waar een nette tabel bestaat, kan die ook worden overgenomen.